Πέμπτη 13 Ιανουαρίου 2011

Από την Λάϊστα στον Γυφτόκαμπο, μέσα από δασικούς δρόμους!

Στην Λάϊστα φτάσαμε αργά το απόγευμα. Μας εντυπωσίασε από την πρώτη ματιά με την λιτή της ομορφιά. Μικρά πέτρινα σπίτια, και καμινάδες που έβγαζαν καπνό από τα τζάκια των σπιτιών, ήταν η πρώτη εικόνα που αντικρύσαμε. Η πλατεία του χωριού μεγάλη, πέτρινη, απλοϊκή και γραφική, ήταν κι αυτή σε απόλυτη αρμονία με το τοπίο. Το βράδυ στον ξενώνα, μπροστά από το αναμμένο τζάκι απλώσαμε σε ένα τραπέζι όλους τους χάρτες. Είχαμε από την Αθήνα σημειώσει τις διαδρομές , αλλά τώρα, παρέα με τους ντόπιους κατοίκους, αναζητούσαμε περισσότερες πληροφορίες, τόσο για τη διαδρομή μας, όσο και για τα ορεινά περάσματα που ξέραμε ότι θα βρούμε. Έχουν πολύ λάσπη; Που θα βρούμε χιόνι; Πόσο χιόνι θα βρούμε και σε τι κατάσταση είναι; Όλες αυτές οι ερωτήσεις μπροστά σε ένα χωριάτικο τζάκι, ανάμεσα από χάρτες έχουν πάντα μία μοναδική ομορφιά.
Σχεδιάζουμε μια διαδρομή που θα ενώσει μέσα από δσασικούς δρόμους μοναδικής ομορφιάς, την Λάϊστα με τον Γυφτόκαμπο.
Η πρώτη μας διαδρομή ήταν από την Λάϊστα να φτάσουμε στον Γυφτόκαμπο. Και το πρωί της επόμενης μέρας μας βρήκε νωρίς να φορτώνουμε τον εξοπλισμό μας και να ξεκινάμε...

Φεύγουμε από την Λάϊστα με κατεύθυνση προς Τσεπέλοβο. Κινούμαστε στον ασφαλτοστρωμένο δρόμο και βλέπουμε το ποτάμι που κυλάει στα δεξιά μας.
Συναντάμε πινακίδα που γράφει «Παπαρούνα» και μας δείχνει κατεύθυνση προς τα αριστερά. Στρίβουμε αριστερά και μπαίνουμε σε ένα βατό ανηφορικό χωματόδρομο, ο οποίος είναι φαρδύς και δεν παρουσιάζει καμία δυσκολία. Γεγονός που σημαίνει πως όσο δεν έχει χιόνι (Πάσχα- αρχές χειμώνα) είναι κατάλληλος ακόμα και για ένα ελαφρύ SUV.

Στόχος μας είναι να διανύσουμε μία απόσταση 15 χιλιομέτρων περίπου, προκειμένου να φτάσουμε στον Γυφτόκαμπο, μέσα από ένα πυκνό δίκτυο δασικών δρόμων, που έχουν φτιαχτεί κυρίως για να εξυπηρετούν τα φορτηγά των υλοτόμων.

Μηδενίζουμε το κοντέρ μας.
Συνεχίζουμε όπως μας πάει ο δρόμος, ο οποίος εξακολουθεί να είναι βατός και φαρδύς. Με το πατήσαμε τον χωμάτινο δρόμο μπήκαμε σε ένα πυκνό δάσος από ρόμπολα, τα οποία στέκουν πανύψηλα και καταπράσινα, σα να θέλουν να φτάσουν στον ουρανό. Το τοπίο είναι πανέμορφο και τα δέντρα που έχουν πέσει από την υποχώρηση του εδάφους σε κάποια σημεία δεν δημιουργούν κανένα εμπόδιο στην κίνησή μας.
Ο δρόμος μας είναι πατημένος, βλέπουμε κάτω ροδιές, που σε κάποια σημεία βαθαίνουν αρκετά και δημιουργείται επάνω τους ένα στρώμα πάγου. Οι ακτίνες του ήλιου που μπαίνουν ανάμεσα από τα πυκνά ρόμπολα δεν είναι ικανές τέτοια εποχή να ζεστάνουν το οδόστρωμα κι έτσι θέλει προσοχή ο πάγος που σχηματίζεται σε πολλά του σημεία.
Στα 1.8 χιλιόμετρα βρίσκουμε μία δεξιά ανηφορική στροφή , αλλά εμείς παραμένουμε στον δρόμο μας και εξακολουθούμε να κινούμαστε ευθεία.
Στα 5.0 χιλιόμετρα βρίσκουμε μία διασταύρωση τύπου «Τ». Συνεχίζουμε δεξιά, ενώ ο αριστερός δρόμος φαίνεται τελείως απάτητος. Επάνω στην διασταύρωση βλέπουμε ταμπέλα η οποία λέει ότι ευθεία μπορούμε από πιο σύντομο δρόμο να φτάσουμε στον Γυφτόκαμπο, αλλά εμείς προτιμάμε να ακολουθήσουμε το άλλο δρόμο προς τα αριστερά, που φτάνει πάλι προς Γυφτόκαμπο, αλλά από μία πιο μεγάλη δασική διαδρομή.
Στρίβοντας αριστερά βλέπουμε ότι ο δρόμος μας είναι χιονισμένος. Ταυτόχρονα παρατηρούμε ότι το δάσος γύρω μας έχει πια πολλά έλατα, τα οποία μαζί με τα ρόμπολα συνθέτουν ένα πανέμορφο φυσικό τοπίο.
Στα 7.9 χιλιόμετρα το χιόνι έχει γίνει αρκετό. Δεξιά μας βρίσκουμε μία βρύση η οποία έχει μαρμάρινη ταμπέλα και γράφει «Δωρεά: Τα Παιδιά Στάνη Τσούκας».
Στα 8.3 χιλιόμετρα βλέπουμε ταμπέλα αριστερά μας η οποία μας δείχνει:
Ράχη, Πιστρίτσος 6 χιλιόμετρα δεξιά
Αυχένας Μόρφας 10 χιλιόμετρα δεξιά
Ρεύμα Μόρφας 13 χιλιόμετρα ευθεία
Συνεχίζουμε δεξιά ανηφορικά και βρίσκουμε αμέσως άλλη μία διαστεύρωση τύπου «Τ». Στρίβουμε δεξιά και βλέπουμε ταμπέλα η οποία μας πληροφορεί ότι ο Γυφτόκαμπος είναι ευθεία μπροστά μας και θα τον βρούμε σε 7 χιλιόμετρα.
Στα 10 χιλιόμετρα από την αρχή της διαδρομής μας και στην αριστερή πλευρά του δρόμου βρίσκουμε την Βρύση Τσούκας, στην οποία θα σταματήσουμε για νερό.
Στα 15 χιλιόμετρα θα συναντήσουμε διασταύρωση και ταμπέλα η οποία μας δείχνει ότι αν κινηθούμε αριστερά θα φτάσουμε στο Μακρίνο. Εμείς, κινούμαστε δεξιά κατηφορικά προς Γυφτόκαμπο. Ο δρόμος εξακολουθεί να είναι βατός, αλλά εδώ έχει πιο πολλές πέτρες, γεγονός που μας κάνει πιο προσεκτικούς στην οδήγηση, ώστε να αποφύγουμε βλάβη (σκίσιμο) στα ελαστικά μας.
Στα 13.7 χιλιόμετρα συναντάμε διασταύρωση τύπου «Τ» . Δεν υπάρχουν ταμπέλες. Η δεξιά κατεύθυνση ανηφορίζει, οπότε εμείς στρίβουμε αριστερά που ο δρόμος είναι κατηφορικός, για να φτάσουμε στον Γυφτόκαμπο.
Στα 15.7 χιλιόμετρα βρισκόμαστε στον Γυφτόκαμπο. Ο δρόμος γίνεται και πάλι ασφάλτινος, ενώ στο αριστερό μας χέρι μετά από 30 περίπου μέτρα βρίσκουμε τον ειδικά διαμορφωμένο χώρο με τις στάνες, στον οποίο κάθε Ιούνιο γίνονται εκδηλώσεις των Σαρακατσάνων, υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Aπό το www.ektos.gr

Σάββατο 23 Οκτωβρίου 2010

ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΦΥΓΕΙΣ ΦΙΛΕ ΦΟΡΗ;


Ακόμη δεν μπορώ να το πιστέψω.Είναι αυτό που λέει ο φίλος μου Νίκος Τσαχτάνης.Ο Φόρης είναι αυτό ,που θέλουμε να είμαστε όλοι μας και δεν μπορούμε.Ο Φόρης μου έβγαζε πάντα ότι καλύτερο είχα στο μυαλό και την ψυχή μου.Γιατί φίλε Φόρη, μου στέρησες την ελπίδα να ζήσουμε μαζί στον τόπο σου, που τόσο πολύ νοιάστηκες και αγάπησες; Είσαι ο άνθρωπος ,που άκουγα πολλά γιαυτόν και που είδα πολλά περισσότερα όταν σε γνώρισα.Γιατί Φίλε Φόρη να μην προλάβω να σου πω ,πόσο μεγάλο κομμάτι της σκέψης μου ήσουν εσύ; Και θα είσαι για πάντα. Είσαι εσύ η βασική αιτία για την οποία ήρθα στο μέρος σου, την Λάιστα .

Δευτέρα 13 Σεπτεμβρίου 2010

ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΓΕΓΟΝΟΣ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ!

Με χαρά καλωσορίζουμε την κυκλοφορία του ψηφιακού μουσικού δίσκου, με τραγούδια του αγαπημένου μας χωριού.Πληροφορίες για την απόκτησή του στην Κα Τούλα Ποάλα και στο 2651024527.

Παρασκευή 26 Φεβρουαρίου 2010

ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΛΑΙΣΤΑ - ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ

Η Λάιστα δεν είναι ένα τυχαίο χωριό της Πίνδου, καθώς υπήρξε στο παρελθόν το μεγαλύτερο και πλουσιότερο, σε φυσικά διαθέσιμα, χωριό του Ζαγορίου.
Αυτός ο τόπος είναι πανέμορφος (και μόνο η θέα από την πλατεία του χωριού προς την οροσειρά της Γκαμήλας αρκεί για να αποζημιώσει τον επισκέπτη) και οι άνθρωποί του ζεστοί και φιλόξενοι.
1η ημέρα: Φθάνουμε στη Λάιστα (υψόμετρο 1.000 μ.) οδικά, μέσω Ιωαννίνων, είτε με το ιδιωτικό μας αυτοκίνητο είτε με ταξί είτε με το ΚΤΕΛ (ένα δρομολόγιο την εβδομάδα!), αφού στρίψουμε δεξιά στην Εθνική Οδό Ιωαννίνων - Κόνιτσας στο ύψος των Καρυών, περνούμε από το Μνημείο της Ζαγοριανής Γυναίκας, το οροπέδιο των Ασπραγγέλων, το πανέμορφο γεφύρι του Κόκκορη, το Καπέσοβο (διακρίνεται το πετρόκτιστο μονοπάτι που οδηγεί στο Βραδέτο), κατηφορίζουμε προς το Τσεπέλοβο (έχοντας μπροστά μας μιαν εκπληκτική θέα της Γκαμήλας) και προς το Σκαμνέλλι, περνούμε από τα πυκνά δάση του Γυφτόκαμπου και στρίβουμε δεξιά προς τη Λάιστα, την καρδιά του Βλαχοζάγορου. (Είναι τόσο πολλά αυτά που αξίζει να δείτε, που ούτε που θα καταλάβετε πώς φθάσατε ως εδώ!).
2η ημέρα: Πρωινό ξύπνημα και από την πλατεία του χωριού κατηφορίζουμε προς τα νότια και σε δέκα λεπτά φθάνουμε από δασικό δρόμο στο ξωκλήσι του Αϊ-Γιώργη και στο δέντρο όπου μίλησε ο Πατροκοσμάς ο Αιτωλός στα 1778.
Από εκεί ανηφορίζουμε από σημαδεμένο μονοπάτι, στη ράχη του Μαραμαύρου και σε 30 λεπτά συναντούμε τον ημικατεστραμμένο δασικό δρόμο, που οδηγούσε στην υδροληψία του χωριού. Στρίβουμε δεξιά (ανατολικά), σε 15 λεπτά φθάνουμε σε δάσος με κερασιές και πέτρινες πεζούλες (1.210 μ.) και σε άλλα 20 λεπτά, πάντα από το μονοπάτι, φθάνουμε στην όμορφη πηγή του Νούση. Διασχίζουμε την πεδιάδα Αστίνα και μέσα στο πανέμορφο δάσος μαύρης πεύκης (pinus nigra) συναντούμε σε 40 επί πλέον λεπτά την υδρομάστευση της Λάιστας (1.400 μ. υψόμετρο). Από εκεί με συνεχή κάγκελα βγαίνουμε σε μια ράχη και κατηφορίζουμε στα σαρακατσάνικα μαντριά της Αταραχής (1.500 μ.).
Το τοπίο είναι μοναδικό και απέναντί μας, στα νοτιοανατολικά ξεπροβάλλει η απόκρημνη κορυφή της Τσούκας και το δάσος του Γκατελμού.
Από εκεί διασχίζουμε, με προσοχή, μια εδαφική κατολίσθηση, συναντούμε έναν παλιό δασικό δρόμο, που σχεδόν τον έχει ξανακερδίσει η φύση και σε 40 λεπτά φθάνουμε στα χωράφια του Χριστόδουλου και στον χωματόδρομο που συνδέει τη Λάιστα με τη Βοβούσα.
Μπροστά μας ξεπροβάλλει ένα τεράστιο πεύκο, που από τη ίδια ρίζα ξεπροβάλλουν πέντε ευθυτενείς κορμοί!
Είναι τα «5 αδέρφια». Ενα πραγματικό μνημείο της φύσης... Περπατούμε για 10 λεπτά στον χωματόδρομο και σε μια αριστερή στροφή συναντούμε στα αριστερά μας το κόκκινο σημάδι (1.620 μ. υψόμετρο) που επισημαίνει τη συνέχεια του μονοπατιού για την κορυφή Φλάμπουρο (1904 μ.), το οποίο και προσεγγίζουμε, χωρίς καμία δυσκολία, περίπου σε 55 λεπτά.
Η θέα από εδώ, φίλες και φίλοι αναγνώστες, είναι μοναδική. Είμαστε στην καρδιά της Βορείου Πίνδου και σε γωνία 360Ψ ξεπροβάλλει μπροστά μας ένα πραγματικό πανόραμα βουνοκορφών και δασών, από τα πιο όμορφα που υπάρχουν στην Ελλάδα.
Στα δυτικά η Γκαμήλα και οι αλπικές της κορυφές, στα βόρεια ο Σμόλικας και η Βασιλίτσα, στα ανατολικα το Αυγό και τα βουνά της Βάλιας Κάλντας, στα νότια ο Κουκουρούντζος.
Στον νου μου έρχονται τα λόγια του μεγάλου οικοφιλοσόφου John Muir: «Βγήκα μόνος για να κάνω έναν περίπατο, έξω στη φύση, αλλά στο τέλος αντιλήφθηκα ότι το να πάω έξω ήταν στην πραγματικότητα σαν να πήγαινα μέσα....».
Ναι, η Λάιστα, το ομορφότερο από πλευράς φύσης και θέας, χωριό του Ζαγορίου, προσφέρεται και για την ανακάλυψη του βαθύτερου οικολογικού εαυτού μας...

Ο κ. Κώστας Στεφ. Τσίπηρας είναι γεωγράφος, συγγραφέας των βιβλίων «Στα ελληνικά βουνά», (Εκδόσεις Νέα Σύνορα - Α. Α. Λιβάνη), τρεις τόμοι (1991, 1993, 1997).

Τρίτη 23 Φεβρουαρίου 2010

ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΛΑΙΣΤΑ- ΒΟΒΟΥΣΑ


Αφετηρία: Λάιστα. Τέρμα: Βοβούσα. Μήκος διαδρομής: 12 χλμ. Διάρκεια διαδρομής: 4 ώρες. Υψομετρική διαβάθμιση: 1.000μ.-1.600μ.-1.000μ. Τύπος διαδρομής: μονοπάτι, δασική οδός. Ειδική σήμανση: Ζ19. Σήμανση: πρόχειρη. Βαθμός δυσκολίας: υψηλός. Προτεινόμενος χρόνος επίσκεψης: από το Απρίλιο έως το Νοέμβριο (το υπόλοιπο διάστημα απαιτείται ειδικός χειμερινός εξοπλισμός). Πόσιμο νερό: συναντάται σπάνια. Βλάστηση: δάση κωνοφόρων (μαύρης πεύκης, ελάτης) και οξιάς. Πανίδα: αγριογούρουνο, αρκούδα, αγριόγατος, δρυοκολάπτες. Ενδιαφέροντα σημεία: τα δάση κωνοφόρων και οξιάς, η θέα προς την Τύμφη, το Αυγό και άλλες κορυφές της Β. Πίνδου.

Σάββατο 6 Φεβρουαρίου 2010

Πέμπτη 4 Φεβρουαρίου 2010

Tραγούδια για τη Λάιστα

Με το παράπονο , που σέρνεις στα βιολιά σου,
τις ομορφιές , τ'αθάνατα τραγούδια ,
δεμένη πια κρατάς τη σκόρπια τη γενιά σου
και την τραβάς , μελίσσι στα λουλούδια.
Ποάλας Γεώργιος
Λάιστα, της Πίνδου, η ζωγραφιά η πανωραία κόρη
νεράιδά μου καμαρωτή σε όλο το Ζαγόρι.
Πάνος Αθανάσιος

Aναφορές για Λάιστα και Παλαιοχώρι Λάιστας από διάφορες πηγές

Lajsta (Laka) [Αυστριακός Χάρτης 1914]. Λάιστα ή Λάιτσα [Χάρτης Κοντογόνη 1912]. Laysta: 230 οικογένειες Βλάχων [Pouqueville 1826 I, 209]. Laista: το μεγαλύτερο χωριό στο Ζαγόρι, με 200 σπίτια [Leake 1835 IV, 167]. Λάιστα: αλβανικό όνομα, περιοχή του Ζαγορίου, μεταξύ των πηγών Αώου και Ινάχου, 155 χριστιανικές οικογένειες, 257 στέφανα, εκκλησία Ιωαννίνων, γλώσσα Βλαχική και Ελληνική [Αραβαντινός 1856 Β, 333]. Λάιστα: βλαχοχώρι με 364 οικογένειες / 1.800 κατοίκους [Λαμπρίδης, 84]. Lake: ρουμάνικο χωριό με 500 οικογένειες [Picot 1875, 36]. Λάιστα: βλάχικο χωριό [Κρυστάλλης 1891, 60-61]. Laista (Laka): στο βόρειο Ζαγόρι, τρεις και μισή ώρες από τη Vovusa, 450 σπίτια, 2.250 Αρομούνοι [Weigand 1895, 315]. Λάιστα: περιοχή Ζαγορίου, 267 κουτσοβλαχικές οικογένειες [Αραβαντινός 1905, 49]. Laista (Laca): σχολείο αρρένων, 5.900 Βλάχοι [Papahagi 1905, 148]. Λάιστα: επαρχίας Ιωαννίνων, 364 ελληνοβλαχικές οικογένειες [Πατριαρχείο 1906, μστ΄]. Λαΐστα: υποδιοικήσεως και νομού Ιωαννίνων, 892 κάτοικοι [Απαρίθμησις 1913]. Laka ή Laista: Βλαχοχώρι με 400 σπίτια [Wace - Thompson 1914, 199]. Λάιστα: Λαΐστης Ιωαννίνων, 539 κάτοικοι [Λεξικόν Συνοικισμών 1923, 60]. Λάιστα: Επαρχία Δωδώνης, διάταγμα 7/8/1919 (Φ.Ε.Κ. 184/1919) [Αρχεία Δρακάκη - Κούνδουρου 1939, 455]. Λάιστα: Λαΐστης Δωδώνης, 120 κάτοικοι, υψόμετρο 1.020 [Λεξικόν Οικισμών 1974, 255]. Λάιστα ή Λάκκα: βλαχοχώρι στο Βλαχοζάγορο [Κουκούδης, 153, 163, 188]. Λάιστα: δήμου Τύμφης, νομού Ιωαννίνων, κάτοικοι 96 [Λεξικό Σταματελάτου 2001, 409]. Paljohori [Αυστριακός Χάρτης 1914]. Παληοχώρι Λαΐστης [Χάρτης Κοντογόνη 1912]. Παλιοχώρι Λάιστας: ελληνικό όνομα, περιοχή του Ζαγορίου, μεταξύ των πηγών Αώου και Ινάχου, 20 χριστιανικές οικογένειες, 41 στέφανα, εκκλησία Ιωαννίνων, γλώσσα Βλαχική και Ελληνική [Αραβαντινός 1856 Β, 333]. Παλαιοχώρι Λαΐστας: βλαχοχώρι με 58 οικογένειες / 180 κατοίκους [Λαμπρίδης, 84]. Παληοχώρι Λαΐστης: βλάχικο χωριό [Κρυστάλλης 1891, 60-61]. Paljochori: στο βόρειο Ζαγόρι, δύο ώρες ανατολικά από τη Lešnitsa, 100 σπίτια, 500 Αρομούνοι [Weigand 1895, 315]. Παληοχώρι Λάιστας: περιοχή Ζαγορίου, 51 κουτσοβλαχικές οικογένειες [Αραβαντινός 1905, 49]. Paliohori: 650 Βλάχοι [Papahagi 1905, 148]. Παλαιοχώρι Λαΐστης: επαρχίας Ιωαννίνων, 159 ελληνοβλαχικές οικογένειες [Πατριαρχείο 1906, μστ΄]. Παλαιοχώρι Λαΐστης: υποδιοικήσεως και νομού Ιωαννίνων, 90 κάτοικοι [Απαρίθμησις 1913]. Paliohori: Βλάχικο χωριό που έκαψε η συμμορία του Λεωνίδα και του Νταβέλη. Απέμειναν όρθια 27 σπίτια [Wace - Thompson 1914, 200-201]. Παλαιοχώρι Λαΐστης: Λαΐστης Ιωαννίνων, 50 κάτοικοι [Λεξικόν Συνοικισμών 1923, 88]. Παλαιοχώρι Λαΐστης: Επαρχία Δωδώνης, διάταγμα 7/8/1919 (Φ.Ε.Κ. 184/1919) [Αρχεία Δρακάκη - Κούνδουρου 1939, 455]. Παλιοχώρι Λάιστας: βλαχοχώρι στο Βλαχοζάγορο [Κουκούδης, 153].